नवरात्रको आठौँ दिन महागौरीको आराधना, शक्तिपीठमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो

काठमाडौं । बडादशैं तथा नवरात्रको आठौँ दिन आज आइतबार देशभर नवदुर्गामध्येकी आठौँ देवी महागौरीको विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरिँदैछ। महाअष्टमीका अवसरमा काठमाडौं उपत्यकासहित देशभरका देवी मन्दिर तथा शक्तिपीठमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको घुइँचो लागेको छ।

आश्विन शुक्ल अष्टमीका दिन मनाइने महाअष्टमीलाई दुर्गा भवानीको उपासनाका दृष्टिले विशेष महत्त्वपूर्ण दिन मानिन्छ। यस अवसरमा घरघरका दशैंघर तथा पूजाकोठामा महागौरीको पूजा गरी परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र कल्याणको कामना गर्ने परम्परा छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार महागौरीलाई श्वेत वर्ण भएकी, सेतो वस्त्र धारण गरेकी र सेतो वृषभमाथि सवार देवीका रूपमा वर्णन गरिएको छ। महागौरीको आराधनाले दुःख, कष्ट र अशान्ति हट्नुका साथै जीवनमा सुख, शान्ति तथा सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

नौ दिन, नवदुर्गाका नौ स्वरूपको उपासना

नवरात्रको पहिलो दिन असोज २५ गते घटस्थापना गरी दशैंघर तथा पूजाकोठामा जमरा राखिएको थियो। सोही दिन नवदुर्गाको पहिलो स्वरूप शैलपुत्रीको पूजा गरिएको थियो।

त्यसपछि क्रमशः दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी र सातौँ दिन कालरात्रिको पूजा–आराधना गरिएको थियो। हिजो सातौँ दिन परम्पराअनुसार दशैंघरमा फूलपाती भित्र्याइएको थियो।

आज आठौँ दिन महागौरीको पूजा गरिँदैछ भने नवरात्रको नवौँ तथा अन्तिम दिन सिद्धिदात्री देवीको आराधना गरिनेछ। यसरी शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कुष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्री गरी नवदुर्गाका नौ स्वरूपको पूजा गर्ने धार्मिक परम्परा छ।

शक्तिपीठमा विशेष पूजा, घरघरमा धार्मिक अनुष्ठान

नवरात्रका अवसरमा देशभरका देवी मन्दिर तथा शक्तिपीठमा विशेष पूजा, आराधना र धार्मिक अनुष्ठान गरिन्छ। काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न शक्तिपीठसहित देशका प्रमुख देवी मन्दिरमा दर्शनका लागि भक्तजन पुग्ने गरेका छन्।

नवरात्रभर घटस्थापना गरिएको स्थानमा दुर्गा सप्तशती अर्थात् चण्डी, श्रीमद्देवीभागवतलगायत देवीसम्बन्धी धार्मिक ग्रन्थ तथा स्तोत्र पाठ गर्ने परम्परा छ। वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म दुर्गा भवानीको विशेष उपासना गर्छन्।

धार्मिक विश्वासअनुसार देवीको आराधनाबाट शक्ति, साहस, विद्या, ऐश्वर्य र सद्बुद्धि प्राप्त हुन्छ। असत्यमाथि सत्य र अन्यायमाथि न्यायको विजयको प्रतीकका रूपमा समेत बडादशैंलाई लिने गरिन्छ।

विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म दशैंको उल्लास

नवरात्रका नौ दिन देवीको पूजा–आराधना गरेपछि विजयादशमीका दिनदेखि टीका र जमरा लगाउने क्रम सुरु हुन्छ। मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्दै परिवार तथा आफन्तबीच शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा नेपाली समाजमा रहिआएको छ।

विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका र जमरा लगाउने तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने चलनका कारण बडादशैंलाई पारिवारिक पुनर्मिलन, सद्भाव र आपसी सम्बन्ध सुदृढ गर्ने प्रमुख पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ।

यसरी धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामाजिक सद्भावसँग जोडिएको बडादशैंले नेपाली समाजमा उत्साह र उमङ्ग थप्दै आएको छ।