ब्रिक्समा नेपाल नबोलाइनु भारतको होइन, नेपालको कूटनीतिक असफलता : सुवेदी

काठमाडौँ । ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा नेपाललाई आमन्त्रण नगरिएको विषयमा भारतलाई दोष दिनुभन्दा नेपालको कूटनीतिक कमजोरी र रणनीतिक तयारीबारे समीक्षा गर्नुपर्ने परराष्ट्र मामिला विश्लेषक अरुण सुवेदीले बताएका छन्।

नेपाल ब्रिक्सको सदस्य वा साझेदार राष्ट्र नरहेको भन्दै उनले सम्मेलनमा आमन्त्रण पाउनु नेपालको अधिकार नभएको स्पष्ट पारे। उनका अनुसार कुनै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा निमन्त्रणा पाउन सम्बन्धित देशले आफ्नो रणनीतिक महत्त्व र उपयोगिता स्थापित गर्न सक्नुपर्छ।

सुवेदीले नेपालले भारत, चीन र रुसजस्ता महत्त्वपूर्ण मुलुकमा लामो समय राजदूत नियुक्त नगर्नु, दूतावास तथा कूटनीतिक संयन्त्र कमजोर बनाउनु र आवश्यक पहल नगर्नुले नेपालको कूटनीतिक विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठेको बताए।

उनका अनुसार सन् २०१६ को गोवा ब्रिक्स सम्मेलनमा नेपाल सहभागी भएको अवस्थालाई अहिलेको परिस्थितिसँग तुलना गर्न मिल्दैन। त्यतिबेला नेपाल बिमस्टेकको अध्यक्ष रहेकाले भारतले संस्थागत आधारमा नेपाललाई सहभागी गराएको उनले बताए।

सुवेदीले भारत र चीनबीच पछिल्लो समय देखिएको सम्बन्ध सुधारलाई नेपालले अवसरका रूपमा लिनुपर्ने बताए। दुई छिमेकीसँग उच्चस्तरीय संवाद बढाउँदै जलस्रोत, बाढी नियन्त्रण, ऊर्जा, व्यापार तथा पूर्वाधारका क्षेत्रमा आफ्ना राष्ट्रिय हित स्पष्ट रूपमा अघि सार्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

उनले नेपालले अब ‘कसले बोलाउँछ’ भन्ने प्रतीक्षामुखी कूटनीति त्यागेर ‘हामीलाई बोलाउनैपर्ने अवस्था कसरी बनाउने’ भन्ने रणनीति अपनाउनुपर्ने बताए। नेपालको भूराजनीतिक अवस्थालाई राष्ट्रिय हितमा उपयोग गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्नो रणनीतिक वजन बढाउनुपर्ने उनको निष्कर्ष छ।