काठमाडौं ।आज सम्म ५ हजार जना अझै सम्पर्कविहीन छन् र १,३३१ शव फेला परिसकेका छन्। आजै बेत्रावतीमा चन्द्रिका श्रेष्ठ करिब ११ दिनपछि भग्न घरको चौथो तलाबाट जीवित उद्धार भएकी छन्। उद्धार टोलीले भग्नावशेष हटाउँदै गर्दा आवाज सुनेपछि उनलाई फेला पारेको हो।
यसले खोजीको रणनीति अब ‘नदीमा शव खोज्ने’ बाट ‘जीवित व्यक्ति कहाँ-कहाँ फसेका हुन सक्छन्?’ भन्ने दिशामा पुनर्संरचना गर्नुपर्ने देखाउँछ।
१. पहिलो निष्कर्ष : सरकारको काम भइरहेको छ, तर अब पर्याप्त छैन
सरकारले खोज तथा उद्धारमा सेना, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका विशेषज्ञ परिचालन गरेको छ। सुरुङ उद्धारमा विशेष टोली, ड्रोन, मेसिन र फरेन्सिक टोली प्रयोग भइरहेका छन्। सरकारले उच्च क्षमताका ड्रोन, सेस्मोमिटर, पम्पलगायत थप उपकरण पनि मागेको छ।
तर ५ हजार मानिसको अवस्था अझै अज्ञात हुनु र ११ दिनपछि घरको भग्नावशेषबाट जीवित व्यक्ति भेटिनुका कारण अहिलेको खोजीलाई ‘पर्याप्त’ मान्ने अवस्था छैन।सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा:बेपत्ता व्यक्तिको सूचीलाई मृत्युको सूचीका रूपमा व्यवहार गर्न मिल्दैन।
जब कुनै व्यक्तिको अवस्था थाहा छैन, उसको सम्भावित स्थान पहिचान गरी जीवित उद्धार, मृतक खोजी र पहिचान—तीनवटै अभियान समानान्तर चलाउनुपर्छ।
तत्काल बनाउनुपर्छ ‘मिसिङ ५,००० राष्ट्रिय खोजी अभियान’
“एक जना पनि नागरिक कहाँ छन् भन्ने थाहा नपाई खोजी बन्द नगर्ने।”
यसका लागि तत्कालै पाँचवटा कमान्ड बनाउन सकिन्छ।
– भग्नावशेष खोजी कमान्ड
– नदी तथा नदीकिनार खोजी कमान्ड
–सुरुङ तथा हाइड्रोपावर खोजी कमान्ड
–फरेन्सिक तथा पहिचान कमान्ड
‘घरभित्र कोही छैन’ भन्ने निष्कर्ष निकाल्नुअघि विभिन्न तहको खोजी
बेत्रावती घटनाले यही पाठ दिएको छ।
प्रत्येक भग्न घरमा:
पहिलो तह – दृश्य खोजी
मानिस, कपडा, सामान, हिँडडुलका संकेत।
दोस्रो तह – आवाज खोजी
पूर्ण मौन बनाएर:
- आवाज सुन्ने
- धातुमा टकटक गर्ने
- नाम बोलाउने
- परिवारले परिचित आवाजमा बोलाउने
प्रतिक्रिया